Таржимаи ҳол
Войно-Ясенецкий Валентин Феликсович (архиепископ); (27 апрел [ баъзи манбаларда 9 май] 1877 йил, Россия империяси - 1961 йил 11 июнда, Симферопол) - рус православ черкови архиепископи, рус ва совет жарроҳи, олим, анестезиологияни ва йирингли хирургия ишларининг муаллифи, тиббиёт фанлари доктори, профессор; маънавият олими, илоҳиёт доктори (1959). Биринчи даражали Сталин мукофотининг совриндори (1946).
Архиепископ Лука қатағон қурбони бўлган ва 11 йил давомида қувғинда яшаган. У 2000 йилнинг апрель ойидан қувғинликдан озод бўлган.
У 1916 йилда Тошкентга келиб, маҳаллий шифокор сифатида кўп йиллик тажрибага эга, рус-япон уруши даврида жарроҳлик амалиёти, тиббиёт фанлари доктори унвони ва «Тиббиётда янги соҳаларни яратишда энг яхши иши учун» номли мукофоти лауреати бўлган. Туркистон ўлкасида унга Биринчи шаҳар шифохонасининг бош шифокор лавозими ишониб топширилди. Ўтган асрда Тошкентдаги тиббиёт маркази бир неча бор ўз исмини ўзгартирди. Кимдир буни "тез ёрдам хонаси" — шошилинч тиббий ёрдам маркази, кимдир "Главташкентстрой" клиникаси сифатида билади. Аммо Тошкентнинг эски аҳолиси уни ҳали ҳам оддийгина "Жуковский касалхонаси" деб аташади, чунки у собиқ В. A. Жуковский кўчасида (ҳозирги С. Asimov кўчаси) жойлашган эди.
1921-йилда эса Войно-Ясенецкий диакон этиб тайинланади ва бир ҳафта ўтгач, бир ҳафта ўтгач, епископ Иннокентий уни руҳоний етиб тайинлади. Валентин ота Радонежнинг Авлиё Сергиус соборига унга ваъз қилиш вазифаси билан тайинланган. Шу билан бирга, у биринчи шаҳар касалхонасида бош жарроҳ бўлиб ишлашни давом еттирди ва диний қарашларини яширмай, университетда дарс берди.
Бу ерда Совет ҳукумати билан биринчи марта низо келиб чиқади. 1923 йил 10 июнда Чекистлар Патриарх Тйхоннинг тарафдорлари сифатида ҳибсга олинган. 1923 йил августда ҳибсга олинган Лука Москва шаҳрига кўчирилди, у ердан йил охирида Енисейга сургун қилинди. У Сибирдан Тошкентга фақат "қўнғироқдан қўнғироқ қилиш" муддатини ўтаганидан кейин — 1926 йил январда озод қилинган.
Воино-Ясенецкийнинг Тошкентдаги ҳаётининг иккинчи даврида у яқин атрофдаги Радонеж Авлиё Сергиус соборида хизмат қилишни давом эттирди, университетда дарс берди ва шу билан бирга хусусий тиббий амалиёти билан шуғулланди. У ойига 400 тагача беморни кўрикдан ўтказди. Қабулхонага боришни истаганлар ҳар куни эрталаб соат 8-00дан Фрунзе кўчасидаги 5-уйнинг ҳовлисида гавжум бўлишарди.
1931 йил 15 май куни Войно-Ясенецкий суд ҳукми билан қайта жазоланиб, судланган ва уч йил Архангелскка сургун қилинган.
Ҳаётнинг енг қийин шароитларида шифокор-руҳоний нафақат чўпонлик хизматини тўхтатмади, балки енг муҳим илмий ишини ҳам давом еттирди. Гпунинг Тошкентдаги қамоқхонасида бўлганида, у кейинчалик машҳур "йирингли жарроҳлик ҳақида иншолар"илмий ишини якунлади.
1934 йил баҳорида епископ Архангелск сургунидан кейин учинчи marta Ўзбекистонга қайтди. Аввал Андижонда, кейин Тошкентда ишлаган. 1 935 йил декабр ойида у "йирингли жарроҳлик иншолари" монографиясини нашр етишдан олинган ҳақ евазига Тошкентда икки хонали қанотли ўзининг уч хонали уйини сотиб олишга муваффақ бўлди.
Воино-Ясенецкий ҳозирда шошилинч тиббий ёрдам институти деб номланган, илғор тиббий тайёргарлик институтида ўқитиладиган, черков хизматларини кўрсатадиган касалхонасида ишлашни давом эттирди. Бироқ, Совет ҳукумати унга ишонмади.
1937-йил 13-декабрда тиббиёт олими Войно-Ясенецкий яна Воровский кўчасидаги ўз уйида ҳибсга олинган. Бу сафар улар у билан маросимда туришмади. У чет эл разведка хизматлари билан алоқалар тўғрисида бемаъни айбловларни имзолаш талаби билан конвеер томонидан сўроқ қилинганида, у ўн уч кун уйқусиз ўтказди. Ҳибсга олинган одам очлик эълон қилди (18 кун) ва ҳеч қандай ҳужжатга имзо чекмади. Қайсар епископ яна Сибирга сургун қилинди.
Воино-Ясенецкий Тошкентни жуда яхши кўрар эди, у ерда у танилган ва қадрланган. У шифокор сифатида бу ерда минглаб беморларнинг ҳаётини сақлаб қолди ва бунинг хотираси одамлар қалбида ўчмасдир. Аммо урушдан кейин у Тошкентга фақат бир марта, 1947-йил сентябрда ташриф буюришга муваффақ бўлди. Авлиё Луканинг соғлиғи кўп йиллик қамоқ ва сургун туфайли ёмонлашиб боради, у яхши кўра олмайди ва умрининг охирига келиб у бутунлай кўздан қолади.
Авлиё Лука Симферополда 1961 йил 11 июнда вафот этди ва Рус православ черковининг епископлар Кенгаши уни "Россиянинг янги шаҳидлари ва эътирофчилари мезбонида авлиё сифатида улуғлади". Войно-Ясенецкий бошқа христиан черковлари, хусусан, юнон православ черкови томонидан авлиё сифатида ҳурмат қилинади.
Борис ГОЛЕНДЕР